541 views

Διαθλάσεις ενός κατά φαντασία θρησκομανούς

Διαβάζω πολύ στα Μέσα Μαζική Μεταφοράς. Δεν είναι το μέσο διαφυγής μου, δεν διαβάζω παρά ελάχιστα στα ταξίδια ακόμα και μεγάλων αποστάσεων αλλά τα εντός της πόλης επειδή είναι ένας χρόνος που όταν τη διαδρομή την έχεις κάνει πολλές φορές και γνωρίζεις το αστικό τοπίο που θα συναντήσεις, ρισκάρεις να χάσεις το διαφορετικό που μπορεί να ανακύψει χρησιμοποιώντας το χρόνο αυτό για διάβασμα.

Σαφώς και παλαιότερα πιο εύκολα έβρισκε το χώρο του ένα μυθιστόρημα αλλά με τη χρόνια εξάσκηση μπορώ να περάσω και στην ανάγνωση μελέτης μέσα στο πολύβουο περιβάλλον ενός αστικού λεωφορείου ή τρόλεϊ, στο μετρό είναι ακόμα πιο εύκολα τα πράγματα λόγω του απρόσωπου χαρακτήρα που διατηρεί.

Στα πλαίσια της εκμαίευσης μίας συλλογικής μελέτης για τη θρησκεία και την επιστημονική φαντασία όπου συμμετείχα τους προηγούμενους μήνες, ήρθα κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της στην ανάγκη να επισκεφθώ εκ νέου την Καινή Διαθήκη. Αναζήτησα στη βιβλιοθήκη μου το σχετικό θρησκευτικό έργο και με τρόμο διαπίστωσα ότι είχα μόνο την κλασσική έκδοση με την υπογραφή Τρεμπέλα. Πρόκειται για κάτι που σχεδόν το σύνολο του ελληνικού σχολικού πληθυσμού έχει υποστεί μιας και η «ερμηνεία» (όχι μετάφραση) του Παναγιώτη Τρεμπέλα ήταν αυτή που σάρωσε πολλές φορές τηλεοπτικές εκπομπές, δημόσιες και τοπικές βιβλιοθήκες, σχολεία μετά την έκδοση της στα τέλη της δεκαετίας του 60 με ένα γενναιόδωρο  promo από το κράτος λόγω των συντηρητικότατων και ποιμαντικής φύσεως λογικών που αποπνέει. Και μπορεί μεν να έχει το πρωτότυπο κείμενο στα αριστερά ώστε να μπορεί να συγκρίνεις άμεσα αλλά όταν θέλεις να ανατρέξεις για λόγους αναφοράς σε μία έρευνα πολλές φορές είναι το γενικότερο νόημα του χωρίου που σε ενδιαφέρει, και στην περίπτωση Τρεμπέλα ακόμα και αυτό χάνεται ενίοτε. Γι αυτό και αναζήτησα άλλες μεταφράσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Για όσους δε το γνωρίζουν η Καινή Διαθήκη έχει και αυτή τα controversial topics της που αφορούν τις μεταφράσεις της και ειλικρινά είναι ένα πεδίο αντιπαράθεσης πολύ γόνιμο και ενδιαφέρον ακριβώς διότι μιλάμε για μία συλλογή μερικών εκ των αρχαιοτέρων και πιο διασήμων κειμένων στην ανθρώπινη ιστορία. Και όσο δύσκολο φαντάζει να μεταφράζει κανείς το Fineggans Wake αναλογιζόμενος όλους τους νεωτερισμούς γλώσσας που ο δαιμόνιος Ιρλανδός έβαλε μέσα στο βιβλίο του άλλο τόσο περίπλοκο είναι να μεταφέρεις από τα αρχεία ελληνικά μία σκέψη που αρθρώθηκε στην ουσία σε μυαλά που κατά βάση μιλούσαν τα αραμαϊκά και έγραψαν στα ελληνικά επειδή ήταν η χιπστεράδικη γλώσσα της εποχής εκείνης.

Την ίδια στιγμή μου προέκυψε ένα περίεργο και όλως ενδιαφέρον κοινωνικό ζήτημα. Σε νεαρότερη ηλικία αγόραζα μεταφράσεις ιερών κειμένων από ισλαμισμό, βουδισμό και σιντοϊσμό στην προσπάθεια μου να καταλάβω πέρα από τις ταμπέλες που κυριαρχούσαν. Ακόμα και την Καμπάλα μελέτησα κάποια στιγμή, και αυτήν όπως και τα προαναφερθέντα κείμενα μέσα στα ΜΜΜ. Δεν υπήρχε κανένα πρόβλημα διότι αφενός η τυπολογία εξώφυλλων δεν οδηγούσε τους συνεπιβάτες στους όποιους συνειρμούς μιας και ανήκαν όχι μόνο οι γραμματοσειρές και η ίδια η γλώσσα σε άλλο κώδικα αλλά και επειδή το εξωτικό είναι πάντα κάτι που περνάει πιο εύκολα, ακόμα και στην περίπτωση του Κορανίου αν μιλάμε για εποχές που η τρομοκρατία βασισμένη σε παρωτιδικές αναγνώσεις του κείμενου δεν είχε κάνει την εμφάνιση της εντός ευρωπαϊκών συνόρων.

Τα τελευταία (πολλά) χρόνια η έντονη κριτική που ασκήθηκε όχι μόνο στο χριστιανισμό ως θρησκεία αλλά και στη δομική κατάσταση της εκπροσώπησης αυτού είτε αναφορικά με την ορθόδοξη λογική είτε ειδικότερα με την καθολική, έχει περιορίσει σε εντυπωσιακό βαθμό τη δημόσια εικόνα, ειδικότερα τις μεγάλες αστικές δομές, του ανθρώπου που δίδει στοιχεία σημειολογίας περί της χριστιανικής του πίστης (σταυρός στο λαιμό, κονκάρδα αγίου) περιορίζοντας την οπτική μας αποκλειστικά στους θρησκόληπτους ή θρησκόπληκτους. Οι χαρακτηριστικές φιγούρες είτε της θεούσας με το μουχλιασμένο μάλλινο ταγέρ είτε του αποσβολωμένου από την αμάθεια και τον φανατισμό μεσόκοπου κυρίου που παιανίζει με κάθε ευκαιρία καυγά ή απλής συζήτησης μέσα στο λεωφορείο περί του Ιησού, είναι κορνίζες μίας πολύ κλειστής γκαλερί πια.

Το ίδιο συμβαίνει λοιπόν όταν δούμε κάποιον άνθρωπο με θρησκευτικό βιβλίο ανά χείρας. Είμαστε έτοιμοι να τον κατατάξουμε στους θρησκόληπτους, τώρα μάλιστα που έχουμε και στις ελληνικές πόλεις εκπροσώπους και αντιπροσώπους και άλλων θρησκειών βάζουμε πολύ εύκολα και αυτούς σε αυτό το κοφίνι. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που έχω από τον εαυτό μου όταν παρατηρούσα επί πολλών εβδομάδων έναν μεσόκοπο κύριο με το Κοράνι όπως διαπίστωσα από κάποιες κλεφτές ματιές. Καθόταν στο ίδιο πρωινό λεωφορείο που έπαιρνα για να πάω στη δουλειά μου. Δοθείσης της μαύρης αφορμής των τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ευρώπη, ενώ παλαιότερα απλά θα τον έβαζα στο μυαλό μου ως ένα θρησκευόμενο άνθρωπο, αυτή τη στιγμή το Κοράνι χτυπάει, για διαφορετικούς λόγους από μία Αγία Γραφή ή μία Καινή Διαθήκη,  στο μάτι πιο έντονα, ακόμα και αν έχεις διαπιστώσει από τη γλώσσα του σώματος ή τη γενικότερη συμεπριφορική ότι πρόκειται περί ενός ευγενέστατου ανθρώπου και καθόλα ήσυχου.

Με αυτές τις σκέψεις λοιπόν έπιασα τον εαυτό μου να αισθάνεται περίεργα που μελετούσα την Καινή Διαθήκη μέσα σε ΜΜΜ (και μάλιστα αλλάζοντας εκδόσεις ανά εβδομάδα, ανάθεμα με)  και σε κάποιες περιπτώσεις να λειτουργώ ως κομμουνιστής στη δεκαετία του 70, στη μεταπολίτευση όταν έκρυβαν ακόμα τον Ριζοσπάστη από κεκτημένη (;) ταχύτητα μέσα σε κάποια δεξιά εφημερίδα μέχρι να φτάσουν σπίτι ή στο γραφείο. Την έβαζα πίσω από ένα άλλο βιβλίο που διάβαζα παράλληλα και την κρατούσα ανάμεσα στο καμουφλάζ και το σώμα μου μέχρι να βρω μία άνετη θέση χωρίς πολύ κόζι και με άλλο κάθισμα μπροστά ώστε να κάνω την ανάγνωση μου σχετικά ανεπηρέαστος από πιθανά βλέμματα περιέργειας.

Είναι αστείο ότι δεν μπορούμε με άνεση να διαβάσουμε το πιο εμπορικό βιβλίο όλων των εποχών σε δημόσιο χώρο. Και για όσους πουν, χωρίς να έχουν άδικο, ότι η ίδια η πληθυσμιακή έκρηξη του χριστιανισμού στον δυτικό κόσμο έφερε τη δημοφιλία του βιβλίου σε πολύ υψηλά επίπεδα να αντιτείνω ότι ειδικότερα τα Ευαγγέλια, κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν οι επιστολές των Αποστόλων προς τις κοινότητες των πιστών ή οι πιο εναλλακτικοί ψηφίζουν Αποκάλυψη Ιωάννου διότι όπως και να το κάνουμε και την παραισθητικότητα της έχει και την επί πολλών αιώνων φήμη να τη συνοδεύει περί αυτών που κατάπινε ο συγγραφέας της (δεν ξέρω αν με εννοείτε), τα Ευαγγέλια λοιπόν έχουν μία καθαρά λογοτεχνική αξία πέρα από την ποιμαντική και ιερατική. Δεν είναι τυχαίο ότι δύσκολα θα βρεις συγγραφέα, ακόμα και αιρετικό προς τα καθιερωμένα, που δεν έχει διαβάσει την Αγία Γραφή και ακόμα και από το χώρο του ευρύτερου ήχου του rock n roll πάρα πολλοί που μόνο συντηρητικούς δεν τους λες στις επιλογές της ζωή τους, όπως ο Lanegan και ο Cave, δηλώνουν όχι μόνο αναγνώστες της και μόνο θιασώτες της είναι αλλά διατρανώνουν την ανά εποχές επανεπίσκεψη τους στα κείμενα αυτά. Το γιατί είναι πραγματικά θέμα ενός άλλου άρθρου, προσωπικά να πω ότι η παραβολή του Καλού Σπορέα είναι από τα πιο ambient αναγνώσματα που μπορεί να βρει κάποιος τυπωμένο σε σελίδες.

Και αυτή ακριβώς η αξία σε κάνει να υπερσκελίζεις τις προσωπικές σου αναστολές και τελικώς να διαβάζεις απερίσπαστος, ακόμα και με τον φόβο να χαρακτηριστείς στους γεμάτους μισαλλοδοξία καιρούς που διανύουμε, περίεργος και εμμονοληπτικός.

Leave a reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

cool good eh love2 cute confused notgood numb disgusting fail